PL EN
MATERIAŁY
Niepublikowane materiały z cmentarzyska w Żukczynie, powiat gdański (dawn. Suckschin, Kr. Danziger Höhe) w świetle archiwum Józefa Kostrzewskiego
Anna Strobin 1  
 
Więcej
Ukryj
1
Instytut Archeologii i Etnologii Uniwersytetu Gdańskiego, ul. Bielańska 5, PL 80-851 Gdańsk
Data nadesłania: 25-03-2020
Data ostatniej rewizji: 10-04-2020
Data akceptacji: 18-04-2020
Data publikacji: 31-12-2020
 
Wiadomości Archeologiczne 2020;LXXI(71):269–287
 
SŁOWA KLUCZOWE
DZIEDZINY
STRESZCZENIE
The scientific archive of Professor Józef Kostrzewski is kept in the collection of the C. Norwid Provincial and Municipal Public Library in Zielona Góra. Portfolio 13: Pomorze Gdańskie, okres lateński (Gdańsk Pomerania, La Tène Period) consists mostly of unpublished notes and sketches of artefacts, drawn by the researcher, related to archaeological discoveries at the cemeteries at Żukczyn (fmr. Gross Suckczin aka Suckschin), Gdańsk County, Pomeranian Voivodeship (cards 568–604). The site at Żukczyn was mentioned in the literature several times. The first news about discoveries in the village comes from the end of the 19th century, when a sword and two spearheads from a cremation grave (Fig. 1) were presented to the Westpreußisches Provinzial-Museum. In 1901, further metal artefacts were collected from the surface of a field (Fig. 2, 3), and Dr. Paul Kumm, museum curator, carried out rescue excavations. As a result, 20 cremation graves were discovered (Fig. 4–11); grave goods, together with stray finds, were turned over to the museum in Gdańsk. In 1945, as a result of warfare, all artefacts from Żukczyn were destroyed or lost. The information from Kostrzewski’s archive indicates that 19 cremation graves and two pit burials (graves X and XI) were discovered at Żukczyn. A total of seven brooches, including types A, J, N (Fig. 4:b.c, 7:a–c) and presumably K (Fig. 4:d) came from graves and stray finds. Swords are represented by eight specimens: five double-edged with iron scabbards (Fig. 2:a.b.d, 3:a, 4:a.b) and three single-edged (Fig. 1, 2:a, 7:c). Two ring buckles (Fig. 3:c) and two hoops found with a sword and scabbard in grave II (Fig. 4:b) should be associated with a sword-belt. Parts of a shield – bosses and their rivets – came from two graves with weapons (Fig. 4:a.b); one boss was a stray find (Fig. 2:c). Spearheads were numerous (13 specimens) (Fig. 1, 2:b.c, 3:b, 4:b, 7:c, 8:b); some of them were decorated (Fig. 1, 2:c). In three cases, they were accompanied by butts (Fig. 3:c, 4:b, 7:c). Tools and utensils included knives (Fig. 4:a.b, 7:d), razors (Fig. 7:a, 8:b), scissors (Fig. 2:d) and pliers (Fig. 2:d). Pottery was discovered in all the graves. The vast majority are vessels of the Oksywie Culture (phases A2–A3); at least two vessels, from graves VI (Fig. 5:c) and XIV (Fig. 6:c), may come already from the Roman Period. The second stage of research at the cemetery at Żukczyn took place in the 1970s. At that time, 134 graves dating from phase A2 of the Late Pre-Roman Period to phase B2/C1 of the Roman Period were discovered. The entire material and documentation of these works are stored in the Archaeological Museum in Gdańsk. Unpublished information concerning the cemetery at Żukczyn, contained in Kostrzewski’s archive, is an important source that complements our knowledge about this necropolis. The inventory numbers of artefacts contained there are also important for attempts to restore former archaeological collections of the Museum in Gdańsk. Verification of sketches of artefacts drawn by Józef Kostrzewski with drawings included in Martin Jahn’s work, Herbert Jankuhn’s scientific archive (Fig. 11) as well as with photographs of artefacts from Żukczyn (cf. Fig. 10) yields positive results. This means that in his graphic documentation, Kostrzewski took into account characteristic and important features of artefacts, which further enhances the value of this source.
 
REFERENCJE (44)
1.
BLUME E. 1915: Die germanischen Stämme und die Kulturen zwischen Oder und Passarge zur römischen Kaiserzeit, II Teil: Material (red. M. Schultze), Mannus-Bibliothek 14, Würzburg.
 
2.
BELTZ R. 1911: Die Latènefibeln, „Zeitschrift für Ethnologie” 43, 664–817, 930–943.
 
3.
BOCHNAK T. 2009: Die Militaria der vorrömischen Eisenzeit aus dem Archiv von Józef Kostrzewski, ŚWIATOWIT Suppl. Series B: Barbaricum 8, Warszawa, 7–32.
 
4.
BOCHNAK T., HARASIM P. 2012: Interregional and Multidirectional Contacts of Local Elites: A Case of Scabbards with Crossbars Decorated with Three or More S-figures in Northern Poland, [w:] A. Bliujienė (red.), People at the Crossroads of Space and Time (Footmarks of Societies in Ancient Europe) II, „Archaeologia Baltica” 18, 59–82.
 
5.
BOHNSACK D. 1938: Die Burgunden in Ostdeutschland und Polen während des letzten Jahrhunderts v. Chr., Quellenschriften zur ostdeutschen Vor- und Frühgeschichte 4, Leipzig.
 
6.
BOHNSACK D. 1940: Die Burgunden, [w:] H. Reinerth (red.), Vorgeschichte der deutschen Stämme, tom III: Ostgermanen und Nordgermanen, Berlin, 1033–1148.
 
7.
BOKINIEC E. 2008: Kultura oksywska na ziemi chełmińskiej w świetle materiałów sepulkralnych, Toruń.
 
8.
CONWENTZ H. 1905: Das Westpreussische Provinzial-Museum 1880–1905, Danzig.
 
9.
GRABARCZYK T. 2014: Dziewiętnastowieczna archeologia gdańska. Ludzie i wydarzenia, Łódź.
 
10.
GRYGIEL M., STASIAK W. 2019: W dobie wielkich przemian kulturowych młodszego okresu przedrzymskiego i wczesnego okresu rzymskiego, [w:] M. Grygiel, R. Grygiel, W. Stasiak, Gola pod Jaraczewem w pradziejach, Biblioteka Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego 40, Łódź, 137–403.
 
11.
HARASIM P. 2011: Problematyka importowanych fibul proweniencji lateńskiej w kulturze oksywskiej, [w:] M. Fudziński, H. Paner (red.), Między kulturą pomorską a kulturą oksywską. Przemiany kulturowe w okresie lateńskim, Gdańsk, 221–264.
 
12.
HARASIM P. 2013: Studia nad lateńskimi oraz prowincjonalnorzymskimi importami w kulturze oksywskiej, „Wiadomości Archeologiczne” LXIV, 3–48.
 
13.
JAHN M. 1916: Die Bewaffnung der Germanen in der älteren Eisenzeit etwa von 700 v. Chr. bis 200 n. Chr., Mannus-Bibliothek 16, Würzburg.
 
14.
KOSTRZEWSKI J. 1919: Die ostgermanische Kultur der Spätlatènezeit, Mannus-Bibliothek 18–19, Leipzig-Würzburg.
 
15.
KOSTRZEWSKI J. 1949: Dzieje polskich badań prehistorycznych, Poznań.
 
16.
KOSTRZEWSKI J. 1966: Pradzieje Pomorza, Wrocław.
 
17.
KOSTRZEWSKI J. 1969: Epoka wspólnoty pierwotnej, [w:] G. Labuda (red.), Historia Pomorza, tom I: Do roku 1466 (część I), Poznań, 85–214.
 
18.
KOSTRZEWSKI J. 1970: Z mego życia. Pamiętnik, Wrocław.
 
19.
LA BAUME W. 1930: Allgemeines, [w:] 50 Jahre Museum für Naturkude und Vorgeschichte (Westpreuβisches Provinzial--Museum) in Danzig: 1880–1930, Danzig, V–IX.
 
20.
LA BAUME W. 1934: Urgeschichte der Ostgermanen, Danzig.
 
21.
LANGENHEIM K. 1942: Das Gaumuseum für Vorgeschichte, „Gothiskandza” 4, 2.
 
22.
ŁUCZKIEWICZ P. 2002: Die verzierte Lanzenspitze: Spuren germanischer Wanderungen während der jüngeren vorrömischen Eisenzeit, [w:] C. von Carnap Bornheim, J. Ilkjær, A. Kokowski, P. Łuczkiewicz (red.), Bewaffnung der Germanen und ihrer Nachbarn in den letzten Jahrhunderten vor Christi Geburt. Akten der Internationalen Tagung in Nałęczów, 23. bis 25. September 1999, Lublin, 15–40.
 
23.
ŁUCZKIEWICZ P. 2006: Uzbrojenie ludności ziem polskich w młodszym okresie przedrzymskim, Archaeologia Militaria II, Lublin.
 
24.
ŁUKA A. 1965: Działalność Muzeum Archeologicznego w Gdańsku w latach 1953–1963, „Pomorania Antiqua” I, 9–51.
 
25.
ŁUKA A. 1971: Sprawozdanie z działalności Muzeum Archeologicznego w Gdańsku w latach 1968–1969, „Pomorania Antiqua” III, 533–550.
 
26.
MACHAJEWSKI H. 1996: Groby z elementami uzbrojenia odkryte na cmentarzysku ludności kultury oksywskiej w Wygodzie, woj. koszalińskie, [w:] A. Kokowski (red.), Studia Gothica I. In memoriam Ryszard Wołągiewicz, Lublin, 195–209.
 
27.
MACIAŁOWICZ A. 2017: Celtyckie tradycje rzemieślnicze na Mazowszu w świetle znalezisk zapinek, [w:] W. Nowakowski, W. Orliński, M. Woińska (red.), Relacje kultury przeworskiej i lateńskiej na Mazowszu. Wnioski z badań cmentarzyska przeworskiego w Legionowie CSP, Legionowo-Warszawa, 61–118.
 
28.
OXENSTIERNA E.C.G. 1945: Die Urheimat der Goten, Mannus-Bücherei 73, Leipzig.
 
29.
PETERSEN E. 1932: Keramik der ostdeutsch-polnischen Spätlatènezeit in ihren Beziehungen zu nordischen Tongefässen, „Acta Archaeologica” III, 47–57.
 
30.
PIETRZAK M. 1979: Wyniki badań na cmentarzysku z młodszego okresu przedrzymskiego i wpływów rzymskich w Żukczynie, stan. 1, gm. Pruszcz Gdański, „Sprawozdania Gdańskiego Towarzystwa Naukowego” 5, 74–75.
 
31.
PIETRZAK M. 1983: Przeciw wampirom, „Z otchłani wieków” XLIX/1–2, 35–36.
 
32.
PODGÓRSKI J.T. 1981: Sprawozdanie z działalności Muzeum Archeologicznego w Gdańsku w zakresie ochrony zabytków archeologicznych w województwie gdańskim w latach 1976–1977, „Pomorania Antiqua” X, 227–238.
 
33.
SCHUMANN E. 1893: Geschichte der Naturforschenden Gesellschaft in Danzig 1743–1892 [Festschrift zur Feier des 150Jaehrigen Bestehens der Naturforschenden Gesellschaft in Danzig am 2. Januar 1893], Danzig.
 
34.
STROBIN A. 2006: Pęsetka brązowa z cmentarzyska kultury oksywskiej w Wyczechowie, pow. kartuski, „Wiadomości Archeologiczne LVIII, 127––143.
 
35.
STROBIN A. 2011: Ceramika naczyniowa kultury oksywskiej, Gdańskie Studia Archeologiczne. Monografie 2, Gdańsk.
 
36.
STROBIN A. 2012: Naczynia zdobione wątkiem bogato zróżnicowanym w kulturze oksywskiej, „Gdańskie Studia Archeologiczne” 2, 65–96.
 
37.
TUSZYŃSKA M. 1999: Wybrane zespoły grobowe z zapinkami oczkowatymi typu Almgren 45 z cmentarzysk kultury wielbarskiej nad dolną Wisłą, [w:] J. Andrzejowski (red.), COMHLAN. Studia z archeologii młodszego okresu przedrzymskiego i okresu rzymskiego w Europie środkowej dedykowane Teresie Dąbrowskiej w 65 rocznicę urodzin, Warszawa, 369–378.
 
38.
TUSZYŃSKA M., STROBIN A., STROBIN J. 2016: Rzemieślnicy czy artyści? Ozdoby kobiece z Pomorza u schyłku starożytności. Katalog skrócony wystawy, Gdańsk.
 
39.
VÖLLING TH. 1995: Studien zu Fibelformen der jüngeren vorrömischen Eisenzeit und ältesten römischen Kaiserzeit, BerRGK 75 (1994), 147–282.
 
40.
WAGA T. 1934: Pomorze w czasach przedhistorycznych, Toruń.
 
41.
WILOCH R. 1995: Klamry do pasa kultury oksywskiej, „Pomorania Antiqua” XVI, 9–60.
 
42.
WOŁĄGIEWICZ R. 1981: Kultura oksywska i wielbarska: Kultura oksywska, [w:] Prahistoria ziem polskich V, 156–165.
 
43.
WOŁĄGIEWICZ R. 1993: Ceramika kultury wielbarskiej między Bałtykiem a Morzem Czarnym, Szczecin.
 
44.
WOŁĄGIEWICZOWIE M.D. i R. 1964: Uzbrojenie ludności Pomorza Zachodniego u progu naszej ery, „Materiały Zachodniopomorskie” IX (1963), 9–166.
 
ISSN:0043-5082