PL EN
MATERIALS
From Stone Age Encampments to a Modern Cemetery: Site 3 at Koźliki, Hajnówka County, as an Example of Multi-stage Settlement by the Narew River
 
More details
Hide details
1
Ośrodek Archeologii Historycznej, Instytut Archeologii i Etnologii Polska Akademia Nauk, Polska
 
2
Warszawa, Polska
 
3
Ośrodek Archeologii Pradziejowej, Instytut Archeologii i Etnologii Polska Akademia Nauk, Polska
 
4
Dział Archeologii, Muzeum Podlaskie w Białymstoku, Polska
 
 
Submission date: 2023-08-28
 
 
Final revision date: 2024-05-15
 
 
Acceptance date: 2025-10-06
 
 
Online publication date: 2025-12-31
 
 
Publication date: 2026-05-12
 
 
Corresponding author
Dariusz Krasnodębski   

Ośrodek Archeologii Historycznej, Instytut Archeologii i Etnologii Polska Akademia Nauk, Al. Solidarności 105, 00-140, Warszawa, Polska
 
 
Wiadomości Archeologiczne 2025;LXXVI(76):71-110
 
KEYWORDS
TOPICS
ABSTRACT

Site 3 at Koźliki (AZP 42-88/8) is located on the western edge of the village, on a high escarpment of the Narew River (Figs. 1 & 2). It features four earthen mounds, spaced over a distance of approx. 75 m. Two of them are round, with diameters of approx. 12 and 15 m (Nos. 2 & 3), while another (No. 1), measuring approx. 12×6 m, is oval in shape, which is the result of its destruction during the construction of the fence around the nearby Orthodox church. The worst-preserved mound, no. 4, is in the form of an irregular earthen embankment. All the mounds measure no more than 1 m in height.

In archaeological literature and conservation documentation, the site used to be described as either a confirmed or hypothesised early medieval barrow cemetery. Such an interpretation of the function and chronology of the mounds was based on ambiguous information obtained as a result of the exploration of one of the mounds in the 1860s and the excavations conducted in the early 20th century. The above-mentioned hypothesis was disproved during the excavations conducted in 1996 and 2014, which explored two trenches established in different parts of the site (Fig. 3). Trench 1, located near the river escarpment, yielded approx. 29 inhumation pit graves from the early modern period (Fig. 8). Most of the bodies were positioned with their heads facing southwest and placed in wooden boxes, whose bottoms or lids have rarely been preserved. Two graves contained iron nails, and three graves held fragments of early modern vessels. Bones were discovered in 22 grave pits. Most of them belonged to non-adult individuals (14 burials), including nine small children. Of the eight adults, it was possible to determine the sex of seven individuals—three women and four men.

Moreover, trench 1 yielded two likely prehistoric pits (features 1 and 72), three pits from the older phase of the Early Middle Ages (features 13, 29 and 38) and five pits from the Early or Late Modern Period (features 3, 32, 36, 64, and 70).

Trench 2 was opened in the southern part of mound No. 1. The upper part of the mound was composed of contemporary topsoil (layer 105) and dark grey sand (layer 106) deposited probably during the construction of the church fence (Fig. 24:2.3). The original mound was uncovered underneath these two layers; it consisted of approx. 0.8-m-thick layers of brown sand (layers 114/1, 114/2, and 114/3) and had three early modern pit graves dug into it (features 117, 121 and 123; Fig. 24). The mound was erected on sandy virgin soil, after the area had been cleared of the original topsoil, which has been preserved only on the edge (layer 108). In addition, the trench yielded two pits dating to the Late Pre-Roman Period or the older phase of the Early Middle Ages (features 131 and 133) and four early modern postholes (features 110, 119, 127, and 129).

The earliest stage of settlement at the site may be associated with the Late Mesolithic, as indicated by the flint material bearing techno-stylistic characteristics of the Janisławice Culture. This potential settlement episode is particularly evident in the structure and morphology of the blade blanks, as well as the presence in the assemblage of, among others, a trapeze (Fig. 13:11) and a Wieliszew-type point (Fig. 13:14). However, the occurrence of the flint artefacts with Janisławice Culture characteristics does not necessarily confirm that the site was used as early as the Mesolithic, as the items in question were found together with pottery (Fig. 16), suggesting several stages of the occupation of the site by Neolithic hunter-gatherer communities. Such a possibility is confirmed not only by the characteristics of the pottery, which includes fragments of vessels reminiscent of the ‘classic’ and ‘late’ styles of the Neman Culture groups, but also by the presence of a few flint artefacts of clearly sub-Neolithic provenance, such as a Sośnia-type projectile point (Fig. 13:12), an asymmetric projectile point (Fig. 13:13) and a flake side scraper-knife shaped with trough retouching (Fig. 14:6). It is, therefore, possible that the flint artefacts of apparently older provenance were part of the inventory of later sub-Neolithic groups. The cultural attribution of the few potsherds that are reminiscent of the pottery traditions of the Corded Ware and Globular Amphora Cultures is likewise unclear (Fig. 16:6), as similar material is also characteristic of later cultures, where it is defined as the Linin type.

The next phase of the use of the site corresponds to the Iron Age, probably the Late Pre-Roman Period. A clay spindle whorl (Fig. 25:1) and approx. 600 potsherds (Fig. 25:2–8) likely date to that period. Most potsherds are fragments of the so-called kitchenware, with external surfaces usually showing traces of light polishing, less frequently smearing with the so-called twig-bundle. The pot rims are most often sharply (diagonally or horizontally) bevelled (Fig. 25:3) or rounded (Fig. 25:7:8), sometimes thickened (Fig. 25:4:5). The tableware fragments, with polished surfaces and fired most often in a reduction atmosphere, are much less numerous. Among them is a fragment of a rim with a faceted edge (Fig. 25:6). In terms of production technique, the artefacts discussed are reminiscent of the pottery from the settlement at Zajączki, Białystok County, site 1, located approx. 10 km west of Koźliki. Unlike the site at Zajączki, however, the Koźliki site yielded no vessels with a brushed surface, which excludes its connection to the cultures of the forest zone of Eastern Europe. Based on the shape of the edge of one of the rims (cf. Fig. 25:6), at least part of the described assemblage can be associated with the cultures influenced by the La Tène circle. The form in question is reminiscent of the style of Przeworsk Culture pottery of the Late Pre-Roman Period, phase A3. However, determining cultural attribution and dating of the entire material on the basis of a single potsherd can be misleading; therefore, at the current stage of site exploration, the chronology proposed for the group of vessels under discussion should be approached with a high level of caution. The material from the older phase of the Early Middle Ages consists of 248 fragments of hand-made vessels (Figs. 20, 23, 25:9.10). Egg- or slightly S-shaped pots are the most common (Figs. 20:2.6.7, 23:4), while other vessel shapes are rare (Fig. 20:2; 23:1). The rims are most often cut horizontally (Fig. 23:3.4) or obliquely (Figs. 20:4.5, 25:9.10), less frequently rounded (Figs. 20:2.6.7, 23:2). The vessels described are reminiscent of Prague-Culture-type pottery. The material attributed to said culture is dated to the 4th/5th–7th centuries in the area of present-day Belarus and to the 5th/6th–7th centuries in the area of present-day southeastern Poland.

The prehistoric and early medieval settlement structures were severely damaged when a cemetery was established at the site in the Early Modern Period. The cemetery was located on the western edge of the village of Koźliki, a few dozen meters from the last buildings, and was likely established at the same time as the village, i.e., in the 16th century. It presumably ceased to be used in the late 18th century or early 19th century.

The dating and function of the earth mounds found at the site discussed remain controversial. The findings from the 2014 excavations definitively ruled out the early medieval chronology of the burials discovered in the mounds at the beginning of the 20th century and identified them as early modern graves, dug into the older mounds. However, there is still insufficient evidence to determine the time of the construction of the mounds, as they may have been erected either in prehistory (during the Late Roman Period or later) or in the Early Middle Ages. The mounds most likely served a sepulchral function; however, since no remains of original burials have been found in any of them, it is also possible they had a different purpose.
REFERENCES (102)
1.
Andrzejewska A., Andrzejewski A., Karwowska H. 2005: Wyniki badań archeologicznych kurhanów odkrytych w Kładziewie i na terenie Leśnictwa Szyndziel, „Podlaskie Zeszyty Archeologiczne” 1, 45–53.
 
2.
Andrzejowski J. 1999: Hryniewicze Wielkie – cmentarzysko z pogranicza dwóch światów, [w:] J. Andrzejowski (red.), COMHLAN. Studia z archeologii okresu przedrzymskiego i rzymskiego w Europie Środkowej dedykowane Teresie Dąbrowskiej w 65. rocznicę urodzin, Warszawa [Fundacja Przyjaciół IA UW], 17–59.
 
3.
Antoniewicz W. 1938: Z dziedziny archeologii ziem Polski: szkice, przyczynki, notatki, „Światowit” XVII (1936/37), 341–422.
 
4.
Barford P., Kobyliński Z., Krasnodębski D. 1991: Between the Slavs, Balts and Germans: ethnic problems in the archaeology and history of Podlasie, „Archaeologia Polona” 29, 123–160.
 
5.
Białowarczuk M., Gawrońska J. 2011: Kultura amfor kulistych w przemianach poźnego neolitu i wczesnej epoki brązu w północno-wschodniej Polsce, [w:] U. Stankiewicz, A. Wawrusiewicz (red.), Na rubieży kultur. Badania nad okresem neolitu i wczesną epoką brązu, Białystok [Muzeum Podlaskie w Białymstoku], 109–118.
 
6.
Bieńkowska K. 1991: Sprawozdanie z badań wczesnośredniowiecznego kurhanu w Drohiczynie, woj. białostockie, RB XVI, 472–480.
 
7.
Bieńkowska K. 2006: Historia badań archeologicznych na Podlasiu, [w:] H. Karwowska, A. Andrzejewski (red.), Stan badań archeologicznych na pograniczu polsko-białoruskim od wczesnego średniowiecza po czasy nowożytne, Białystok [Muzeum Podlaskie w Białymstoku], 7–22.
 
8.
Bieńkowska K. 2009: Badania ratownicze kurhanu w Czarnej Wielkiej, stanowisko 8, gm. Grodzisk, pow. Siemiatycze, woj. podlaskie, „Podlaskie Zeszyty Archeologiczne” 5, 115–135.
 
9.
Bieńkowska K., Karwowska H. 2004: Osadnictwo pradziejowe i wczesnośredniowieczne w dolinie górnej Narwi, [w:] A. Dobroński, W. Grębecka (red.), Narew w dziejach i współczesności Mazowsza i Podlasia, Łomża [Łomżyńskie Towarzystwo Naukowe im. Wagów], 125–147.
 
10.
Bieńkowska K., Kiziukiewicz N. 2006: Dziedzictwo archeologiczne Podlasia i Grodzieńszczyzny / Археалагічная спадчына Падляшша і Гарадзеншчыны, Białystok [Muzeum Podlaskie w Białymstoku].
 
11.
Buko A. 1998: Ceramika i stratyfikacje terenów cmentarzyskowych, [w:] A. Buko (red.), Studia z dziejów cywilizacji, Warszawa [Instytut Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego], 125–130.
 
12.
Čarnâǔski M.M., Ìsaenka U.F. 1997: Чарняўски M.M., Ісаенка У.Ф., Нёманская культура, [w:] М.М. Чарняўски, А.Г. Калечьщ (red.), Археалогія Беларусі. Каменны і бронзавы вякі 1, Мiнск [Нацыяиальиая акдэмія навук Беларусі, Бэлярускаâ навука], 145–170.
 
13.
Chilmon K. (Bieńkowska K.) 1974: Badania wykopaliskowe wczesnośredniowiecznych cmentarzysk kurhanowych w Czarnej Wielkiej i Czarnej Cerkiewnej, pow. Siemiatycze, SprArch. XXVI, 301–316.
 
14.
Chilmon K. (Bieńkowska K.) 1976: Sprawozdanie z badań kurhanu w Doktorcach, gm. Suraż, woj. białostockie, RB XIII, 506–510.
 
15.
Chudziak W. 1991: Periodyzacja rozwoju wczesnośredniowiecznej ceramiki z dorzecza dolnej Drwęcy (VII-XI/XII w.). Podstawy chronologii procesów zasiedlenia, Toruń [Towarzystwo Krzewienia Świadomości Historycznej Civitas, Instytut Archeologii i Etnografii UMK].
 
16.
Cieśliński A. 2014: Kopce kultury wielbarskiej z Mazowsza i Podlasia a tzw. typ rostołcki – próba nowego spojrzenia na związki cmentarzysk kurhanowych z północnej i wschodniej Polski, „Wiadomości Archeologiczne” LXV, 45–93.
 
17.
Cyrek K., Grygiel R., Nowak K. 1985: Mezolit ceramiczny w środkowej i północno-wschodniej Polsce i jego związki z neolitycznymi kulturami niżowymi, PMMAE 29 (1982), 5–70.
 
18.
Czebreszuk J. 1996: Społeczności Kujaw w początkach epoki brązu, Poznań [Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznańskie Towarzystwo Prehistoryczne].
 
19.
Dąbrowska T. 2004: Materiały kultury zarubinieckiej z ziem polskich, [w:] A. Kośko, A. Kalečyc (red.), Wspólnota dziedzictwa kulturowego ziem Białorusi i Polski, Warszawa [Ośrodek Ochrony Dziedzictwa Archeologicznego], 209–226.
 
20.
Dąbrowska T. 2008: Młodszy okres przedrzymski na Mazowszu i zachodnim Podlasiu. Zarys kulturowo-chronologiczny, MSiW VII.
 
21.
Dowiat J. et alii 1985: Dowiat J., Geremek B., Lalik T., Trawkowski S., Kultura Polski średniowiecznej: X–XIII w., Warszawa [Państwowy Instytut Wydawniczy].
 
22.
Dubìnskì S. 1911: Дубінскі С., Курганная группа придер. Козлики Клейникекой волости, Rękopis przechowywany w Dziale Rękopisów Archiwum Naukowego Instytutu Historii Kultury Materialnej Rosyjskiej Akademii Nauk, zbiór 1, spis 1, 1911 r., sprawa 89, karty 130r, 130v.
 
23.
Dubìnskì S. 2010: Дубінскі С., Біблііграфія па археоллгіі Беларусі і сумежных краін (спадчына археалога), Беласток [Беларускае Гистарычнае Таварыства].
 
24.
Dulinicz M. 1998: Problem datowania zespołów, obiektów i stanowisk ze starszych faz wczesnego średniowiecza, [w:] M. Dulinicz (red.), Osadnictwo pradziejowe i wczesnośredniowieczne w dorzeczu Słupianki, pod Płockiem, Archeologia Mazowsza i Podlasia. Studia i Materiały I, Kraków [Instytut Archeologii i Etnologii PAN], 145–149.
 
25.
Dzik M. 2015a: Przemiany zwyczajów pogrzebowych w międzyrzeczu Bugu i górnej Narwi (X–XV w.) I. Rzeszów [Fundacja Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego, Instytut Archeologii Uniwersytetu Rzeszowskiego, Państwowe Muzeum Archeologiczne, Muzeum Podlaskie w Białymstoku].
 
26.
Dzik M. 2015b: Przemiany zwyczajów pogrzebowych w międzyrzeczu Bugu i górnej Narwi (XI–XV w.) II, Rzeszów [Fundacja Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego, Instytut Archeologii Uniwersytetu Rzeszowskiego, Państwowe Muzeum Archeologiczne, Muzeum Podlaskie w Białymstoku.
 
27.
Dziobek-Romański J. 2003: Prawo grzebalne w Królestwie Polskim 1815 – 1914: zarys problematyki, „Roczniki humanistyczne” LI/2, 139–179.
 
28.
Florek M. 2011: Uwagi o zróżnicowaniu słowiańskiego obrządku pogrzebowego w Małopolsce w okresie plemiennym (do końca X w.), [w:] S. Cygan, M. Glinianowicz, P. N. Kotowicz (red.), „In silvis, campis… et urbe”. Średniowieczny obrządek pogrzebowy na pograniczu polsko-ruskim, Collectio Archaeologica Ressoviensis 14, Rzeszów-Sanok [Fundacja Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego, Instytut Archeologii Uniwersytetu Rzeszowskiego, Muzeum Historyczne w Sanoku, Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku], 59–77.
 
29.
Gavrituhin I. 2003: Гавритухин И., Хронология пражской культуры белорусского Полесья, „Гистарычн-Археалагічны Зборнік” 18, 123–138.
 
30.
Götze A. 1929: Archäologische Untersuchungen im Urwalde von Bialowies, [w:] E. Stechow (red.), Beiträge zur Natur- und Kulturgeschichte Lithauens und angrenzender Gebiete, Abhandlungen der Bayerischen Akademie der Wissenschaften. Mathematisch-Naturwissenschaftliche Abteilung, Suppl. 11–14, München [Verlag der Bayerischen Akademie der Wissenschaften in Kommission des Verlags R. Oldenburg München], 511–550.
 
31.
Górska I. 1976: Badania archeologiczne w Puszczy Białowieskiej, APolski XXI/1, 109–134.
 
32.
Jaskanis D. 1971: Grób kultury amfor kulistych odkryty w Brodowie, pow. grajewski, RB X (1970), 135–141.
 
33.
Jaskanis J. 2012: Wodzowskie kurhany kultury wielbarskiej na Podlasiu, Białystok [Muzeum Podlaskie w Białymstoku].
 
34.
Jaskulska E., Lee W., Kolanowska Z. 2018: Szczątki ludzkie z cmentarzyska w Koźlikach, gm. Narew. Analiza antropologiczna, Maszynopis w archiwum IAE PAN w Warszawie.
 
35.
Józwiak B. 2003: Społeczności subneolitu wschodnioeuropejskiego na Niżu Polskim w międzyrzeczu Odry i Wisły, Poznań [Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu].
 
36.
Kalaga J. 2006: Ciałopalny obrządek pogrzebowy w międzyrzeczu Liwca, Bugu i Krzny we wczesnym średniowieczu, Warszawa [Instytut Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego].
 
37.
Karwowska H. 1986: Klepacze, woj. białostockie. Stanowisko I, Inf.Arch. Badania 1985, 127.
 
38.
Kempisty E. 1972: Materiały tzw. kultury ceramiki grzebykowo-dołkowej z terenu Mazowsza i Podlasia, WA XXXVII/4, 411–483.
 
39.
Kempisty E., Sulgostowska Z. 1991: Osadnictwo paleolityczne, mezolityczne i paraneolityczne w rejonie Woźnej Wsi, woj. łomżyńskie, [w:] W. Hensel (red.), Polskie Badania Archeologiczne 30, Warszawa [Instytut Historii Kultury Materialnej Polskiej Akademii Nauk].
 
40.
Kempisty E., Więckowska H. 1983: Osadnictwo z epoki kamienia i wczesnej epoki brązu na stanowisku 1 w Sośni, woj. łomżyńskie, [w:] W. Hensel (red.), Polskie Badania Archeologiczne 22, Wrocław [Zakład Narodowy im. Ossolińskich].
 
41.
Kobylińska U., Kobyliński Z., Wach D. 2003: Wyniki badań wykopaliskowych grodziska w Klukowiczach na Podlasiu, WA LVI (2002–2003), 189–227.
 
42.
Kobyliński Z., Szymański W. 2005: Pradziejowe i wczesnośredniowieczne osadnictwo w zespole kemow w Haćkach, [w:] J. B. Faliński, A. Ber, Z. Kobyliński, A. J. Kwiatkowska-Falińska (red.), Haćki. Zespół przyrodniczo-archeologiczny na Równinie Bielskiej, Białowieża-Warszawa [Białowieska Stacja Geobotaniczna Uniwersytetu Warszawskiego], 43–74.
 
43.
Kobyliński Z., Szymański W. 2015: Grodzisko w Haćkach na Podlasiu, [w:] M. Żurek, M. Krasna-Korycińska (red.), Grody średniowiecznego Mazowsza. Księga poświęcona pamięci Marka Dulinicza, Archaeologica Hereditas 4, Warszawa, Zielona Góra [Wydawnictwo Fundacji Archeologicznej Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Instytut Archeologii i Etnologii Polska Akademia Nauk], 111–145.
 
44.
Kondracki J. 2009: Geografia regionalna Polski, Warszawa3 [Wydawnictwo Naukowe PWN].
 
45.
Korobuškina T.N. 1993: Коробушкина Т.Н., Курганы белорусского Побужья X–XIII вв., Минск [Академмя Наук Бееаруси, Институт Истории, Издательство Навука и Тэхніка].
 
46.
Kowalewski M. 2019: Grociki krzemienne z wybranych stanowisk kultury niemeńskiej z obszaru Polski, [w:] M. Szmyt, P. Chachlikowski, J. Czebreszuk, M. Ignaczak, P. Makarowicz (red.), VIR BIMARIS. Od kujawskiego matecznika do stepów nadczarnomorskich. Studia z dziejów międzymorza bałtycko-pontyjskiego ofiarowane Profesorowi Aleksandrowi Kośko, Poznań [Uniwersytet im. Adama Mickiewicza], 323–334.
 
47.
Kozłowski S.K. 2019: Polish Mesolithic Pots. Jasiu Kowalczyk – in memoriam, „Archaeologia Polona” 57, 23–34.
 
48.
Kozłowski S.K. 2022: Polski mezolit ceramiczny. Jasiu Kowalczyk – in memoriam, [w:] M. Przeździecki, W. Brzeziński, A. Wawrusiewicz (red.), Subneolit środkowego Mazowsza w świetle archiwalnych zbiorów Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie, Warszawa-Białystok [Uniwersytet Warszawski, Państwowe Muzeum Archeologiczne, Muzeum Podlaskie w Białymstoku], 231–240.
 
49.
Krasnodębski D. 1998: Tajemnica kurhanów z Koźlik, „Nad Bugiem i Narwią” 3–4 (37–38), 39.
 
50.
Krasnodębski D. 2005: Koźliki, st. 3, gm. Bielsk Podlaski, woj. białostockie, AZP 42–88/8, Inf.Arch., Badania 1996, 217–218.
 
51.
Krasnodębski D. 2006: Badania Instytutu Archeologii i Etnologii PAN na terenie woj. białostockiego (podlaskiego) w latach 1990-2005, [w:]: H. Karwowska, A. Andrzejewski (red.), Stan badań archeologicznych na pograniczu polsko-białoruskim od wczesnego średniowiecza po czasy nowożytne, Białystok [Muzeum Podlaskie w Białystoku, Grodzieńskie Państwowe Muzeum Historii i Archeologii, Instytut Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego, Grodzieński Państwowy Uniwersytet im. Janki Kupały], 63–84.
 
52.
Krasnodębski D., Olczak H. 2002: Osada z ceramiką sztrychowaną z późnego okresu lateńskiego i wczesnego okresu wpływów rzymskich z miejscowości Suraż, woj. podlaskie (st. 37), [w:] M. Karczewska, M. Karczewski (red.), Ceramika bałtyjska. Tradycje i wpływy, Materiały z konferencji, Białystok 6–7 grudnia 2001 roku, Białystok [Instytut Historii Uniwersytetu w Białymstoku], 215–224.
 
53.
Krasnodębski D., Olczak H. 2018: Puszcza Białowieska jako przykład badań archeologicznych na obszarach leśnych – wyniki i problemy przeprowadzonej w 2016 r. inwentaryzacji dziedzictwa kulturowego, „Podlaskie Zeszyty Archeologiczne” 13 (2017), 5–63.
 
54.
Krasnodębski D., Olczak H. 2019a: Kontynuacja osadnictwa czy ponowne wykorzystanie starszych nekropoli? Dwa cmentarzyska kurhanowe w Uroczysku Szczekotowo w Puszczy Białowieskiej oraz cmentarzyska kurhanowe i z grobami w obstawach kamiennych w Zbuczu, [w:] A. Buko (red.), Początki chrześcijaństwa na pograniczu mazowiecko-ruskim w świetle wyników badań wybranych cmentarzysk, Warszawa [Instytut Archeologii i Etnologii PAN], 55–67.
 
55.
Krasnodębski D., Olczak H. 2019b: Problemy datowania nekropoli kurhanowych na Podlasiu: przykład cmentarzyska w Koźlikach nad Narwią, [w:] A. Buko (red.), Początki chrześcijaństwa na pograniczu mazowiecko-ruskim w świetle wyników badań wybranych cmentarzysk, Warszawa [Instytut Archeologii i Etnologii PAN], 90–94.
 
56.
Krasnodębski D., Olczak H. 2020: Osada produkcyjna grupy suraskiej kultury ceramiki kreskowanej na stanowisku 12 w Klewinowie, gm. Juchnowiec Kościelny, woj. podlaskie, „Podlaskie Zeszyty Archeologiczne” 14, 65–93.
 
57.
Krasnodębski D., Olczak H., Barford P.M. 2005: Wczesnośredniowieczne grodzisko w Zajączkach, stanowisko 1, gm. Juchnowiec Kościelny, woj. podlaskie, „Podlaskie Zeszyty Archeologiczne” 1, 54–88.
 
58.
Krasnodębski D., Olczak H., Samojlik T. 2011: Wczesnośredniowieczne cmentarzyska Puszczy Białowieskiej, [w:] S. Cygan, M. Glinianowicz, P.N. Kotowicz (red.), „In silvis, campis… et urbe”. Średniowieczny obrządek pogrzebowy na pograniczu polsko-ruskim, Collectio Archaeologica Ressoviensis 14, Rzeszów-Sanok [Fundacja Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego, Instytut Archeologii Uniwersytetu Rzeszowskiego, Muzeum Historyczne w Sanoku, Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku], 145–174.
 
59.
Kurek S., Preidl M. 2002: Szczegółowa mapa geologiczna Polski 1:50 000. 380 - Trześcianka (N-34-119-B), Warszawa [Państwowy Instytut Geologiczny].
 
60.
Kurek S., Preidl M. 2005: Objaśnienia do szczegółowej mapy geologicznej Polski 1:50 000. Arkusz Trześcianka (380), Warszawa.
 
61.
Lankamer T. 1967: Mapa J. C. Textora pod tytułem "Nowe Prusy Wschodnie" z lat 1795–1800, RB VII, 181–206.
 
62.
Lustracje 1959: Lustracje województwa podlaskiego 1570 i 1576, wyd. J. Topolski, J. Wiśniewski, Wrocław-Warszawa [Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk].
 
63.
Manasterski D. 2009: Pojezierze Mazurskie u schyłku neolitu i na początku epoki brązu w świetle zespołów typu Ząbie-Szestno, Warszawa [Uniwersytet Warszawski].
 
64.
Michaluk D. 1996: Z dziejów Narwi i okolic. W 480 rocznicę nadania prawa chełmińskiego 1514–1994, Białystok-Narew [Białostockie Towarzystwo Naukowe, Narewski Ośrodek Kultury].
 
65.
Migal W., Wąs M. 2006: Microblade pressure technique at the late Mesolithic site Dęby 29. Experimental approach, [w:] A. Wiśniewski, T. Płonka, J.M. Burdukiewicz (red.), The Stone. Technique and Technology, Wrocław [Uniwersytet Wrocławski. Instytut Archeologii: SKAM Stowarzyszenie Krzemieniarskie], 179–188.
 
66.
Musianowicz K. 1960: Granica mazowiecko-drehowicka na Podlasiu we wczesnym średniowieczu, „Materiały Wczesnośredniowieczne” V, 187–230.
 
67.
Musianowicz K. 1966: Ślady osadnictwa z VI–VIII wieku w Drohiczynie, pow. Siemiatycze, WA XXXII/1–2, 31–53.
 
68.
Musianowicz K. 1978: Osadnictwo z VI–VIII wieku w Drohiczynie, w woj. białostockim, WA XLIII/1, 83–104.
 
69.
Okulicz Ł. 1966: Koźliki, pow. Hajnówka, d. Bielsk Podlaski (karta katalogowa w archiwum Muzeum Podlaskiego w Białystoku).
 
70.
Olczak H. 2009: Ceramika kreskowana na obszarze dorzecza górnej Narwi. Materiały z badań IAE PAN (Warszawa) nad osadnictwem wczesnej epoki żelaza i okresu wpływów rzymskich w latach 1990–2005, [w:] M. Karczewska, M. Karczewski (red.), Ceramika bałtyjska. Tradycje i wpływy, Materiały z konferencji, Białystok 21–23 września 2005 roku, Białystok [Wydział Historyczno-Socjologiczny Uniwersytetu w Białymstoku, Ośrodek Badań Europy Środkowo-Wschodniej], 249–286.
 
71.
Olczak H., Krasnodębski D. 2008: Pozostałości osadnictwa z wczesnej epoki żelaza na stanowisku 1 w Zajączkach, gm. Juchnowiec, woj. podlaskie, „Podlaskie Zeszyty Archeologiczne” 4, 75–101.
 
72.
Olczak H., Krasnodębski D. 2018: Osada grupy suraskiej kultury ceramiki kreskowanej oraz ślady osadnictwa z innych okresów na stanowisku 37 w miejscowości Suraż, gm. loco, [w:] A. Buko, D. Krasnodębski, W. Szymański (red.), Dawne osadnictwo Podlasia w świetle badań ratowniczych prowadzonych w latach 1996–2000 na trasie gazociągu jamalskiego, Warszawa [Fundacja Przyjaciół Instytutu Archeologii i Etnologii PAN, Instytut Archeologii i Etnologii PAN], 107–169.
 
73.
Olczak H., Krasnodębski D. 2022: Archeologia Puszczy Białowieskiej. Dzieje osadnictwa na terenie polskiej części Puszczy Białowieskiej od epoki kamienia do końca XVIII stulecia, Warszawa [Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, Fundacja Przyjaciół Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk].
 
74.
Olczak H. et alii 2018: Olczak H., Krasnodębski D., Samojlik T., Jędrzejewska B., Osada kultury ceramiki kreskowanej z produkcją żelaza na Polanie Berezowo w Puszczy Białowieskiej, WA LXIX, 149–175.
 
75.
Parczewski M. 1988: Początki kultury wczesnosłowiańskiej w Polsce. Krytyka i datowanie źródeł archeologicznych, Prace Komisji Archeologicznej 27, Wrocław [Zakład Narodowy im. Ossolińskich, IHKM PAN w Krakowie].
 
76.
Parczewski M. 2004: Uwagi o kulturze wczesnosłowiańskiej na ziemiach polskich, [w:] A. Kośko, A. Kalečyc (red.), Wspólnota dziedzictwa kulturowego ziem Białorusi i Polski, Warszawa [Ośrodek Ochrony Dziedzictwa Archeologicznego], 266–277.
 
77.
Pawlata L. 1984: Sprawozdanie z badań powierzchniowych obszaru nr 42-88 w woj. białostockim. Karty KEZA, maszynopis w archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Białymstoku.
 
78.
Pokrovskij F.V. 1895: Покровский Ф.В., Археологичская карта Гродненской губернии, Вильна [Типография А. Г. Сыркина].
 
79.
Przeździecki M. 2022: Subneolit środkowego Mazowsza. Perspektywa źródeł krzemiennych, [w:] M. Przeździecki, W. Brzeziński, A. Wawrusiewicz (red.), Subneolit środkowego Mazowsza w świetle archiwalnych zbiorów Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie, Warszawa-Białystok [Uniwersytet Warszawski, Państwowe Muzeum Archeologiczne, Muzeum Podlaskie w Białymstoku], 241–255.
 
80.
Rusanova I.P. 1973: Русанова И.П., Славианские древности VI–IX вв. между Днепром и Западным Бугом, „Археология СССР. Свод Археологических Источников, в. Е1-25, Москва.
 
81.
Brak pozycji T. Samojlik 2007 (patrz przyp. 116).
 
82.
Skrzyńska K. 2000: Ceramika z osady południowo-zachodniej w Horodyszczu, gm. Wisznice, woj. lubelskie (stanowisko 3, wykop I), „Studia i Materiały Archeologiczne” 10, 169–188.
 
83.
Skrzyńska K. 2019: Spis cmentarzysk i miejsc kultu pogańskiego zidentyfikowanych na wczesnośredniowiecznym pograniczu mazowiecko-ruskim i oznaczonych na mapie zbiorczej, [w:] A. Buko (red.), Początki chrześcijaństwa na pograniczu mazowiecko-ruskim w świetle wyników badań wybranych cmentarzysk, Warszawa [Instytut Archeologii i Etnologii PAN], 307–312.
 
84.
Skrzyńska-Jankowska K. 2014: Dorzecze środkowego Bugu jako pogranicze kulturowe we wczesnym średniowieczu, m-pis rozprawy doktorskiej w archiwum IAE PAN w Warszawie.
 
85.
Skrzyński G. 2016: Wyniki oznaczeń taksonomicznych makroskopowych szczątków roślinnych oraz pozostałości drewna z wybranych stanowisk zlokalizowanych na pograniczu mazowiecko-ruskim, [w:] A. Buko (red.), Sprawozdanie z realizacji grantu MNiSW Początki chrześcijaństwa na pograniczu mazowiecko-ruskim (11H 12 0330 81, kierownik projektu prof. dr hab. Andrzeja Buko), m-pis w archiwum IAE PAN w Warszawie.
 
86.
Skrzyński G. 2019: Wyniki oznaczeń taksonomicznych makroskopowych szczątków roślinnych oraz pozostałości drewna z wybranych cmentarzysk mazowiecko-ruskiego pogranicza, [w:] A. Buko (red.), Początki chrześcijaństwa na pograniczu mazowiecko-ruskim w świetle wyników badań wybranych cmentarzysk, Warszawa [Instytut Archeologii i Etnologii PAN], 169–174.
 
87.
Słownik 1902: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich XV/II, B. Chlebowski, J. Krzywicki (red.), Warszawa [Wiek].
 
88.
Sosna G., Troc-Sosna A. 2009: Łosinka. Parafia na skraju Puszczy Ladzkiej, Bielsk Podlaski-Ryboły [Stowarzyszenie Muzeum Małej Ojczyzny w Studziwodach].
 
89.
Szmyt M. 1999: Between West and East. People of the Globular Amphora Culture in Eastern Europe, „Baltic-Pontic Studies” 8, Poznań [Uniwersytet im. Adama Mickiewicza].
 
90.
Szubska M. et alii 2020: Szubska M., Szubski M., Jakubczak M., Wawrzeniuk J., Wyniki badań archeologicznych kopca nr 5, w Leśnictwie Rybaki, gm. Narew, pow. hajnowski, woj. podlaskie, „Podlaskie Zeszyty Archeologiczne” 14–15, 95–105.
 
91.
Vârgej V.S. 1999: Вяргей В.С., Помнікі тыпу праги-карчак і лукі-райкавецкай, [w:] В.І. Шадыра, В.С. Вяргей (red.), Археалогія Беларусі 2. Жалезны век і ранняе сярэднявечча, Минск [Беларуская навука, Нацыянальная Акадэмія навук Беларусі, Інстытут гісторыі], 317–348.
 
92.
Vârgej V. 2004: Вâргeй В,. Археаогія ранніх славян на тэрыторыі Беларусі, [w:] A. Kośko, A. Kalečyc (red.), Wspólnota dziedzictwa kulturowego ziem Białorusi i Polski, Warszawa [Ośrodek Ochrony Dziedzictwa Archeologicznego], 278–304.
 
93.
Wawrusiewicz A. 2011: Okres neolitu i wczesnej epoki brązu na Podlasiu. Stan i perspektywy badań, [w:] U. Stankiewicz, A. Wawrusiewicz (red.), Na rubieży kultur. Badania nad okresem neolitu i wczesną epoką brązu, Białystok [Muzeum Podlaskie w Białymstoku], 13–36.
 
94.
Wawrusiewicz A. 2012: Osadnictwo społeczności kultury niemeńskiej w Jeronikach, stanowisko 2, gm. Choroszcz w województwie podlaskim, „Studia i Materiały do Badań nad Neolitem i Wczesna Epoką Brązu na Mazowszu i Podlasiu” II, 49–93.
 
95.
Wawrusiewicz A. 2013: Ceramika typu Sokołówek na Podlasiu i jej znaczenie w rozwoju społeczności subneolitycznych Polski północno-wschodniej, „Studia i Materiały do Badań nad Neolitem i Wczesną Epoką Brązu na Mazowszu i Podlasiu” III, 5–24.
 
96.
Wawrusiewicz A. 2018: Analiza materiałów krzemiennych z wybranych stanowisk położonych w Puszczy Białowieskiej, „Podlaskie Zeszyty Archeologiczne” 13 (2017), 65–85.
 
97.
Wawrusiewicz A. 2022: Subneolit środkowego Mazowsza. Perspektywa źródeł ceramicznych, [w:] M. Przeździecki, W. Brzeziński, A. Wawrusiewicz (red.), Subneolit środkowego Mazowsza w świetle archiwalnych zbiorów Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie, Warszawa-Białystok [Uniwersytet Warszawski, Państwowe Muzeum Archeologiczne, Muzeum Podlaskie w Białymstoku], 207–230.
 
98.
Wawrusiewicz A. et alii 2017: Wawrusiewicz A., Kalicki T., Przeździecki M., Frączek M., Manasterski D., Grądy-Woniecko. Ostatni łowcy-zbieracze znad środkowej Narwi, Białystok [Muzeum Podlaskie w Białymstoku].
 
99.
Wąs M. 2011: Janisławickie i wstęgowe koncepcje rdzeniowania wiórowego. Próba konfrontacji technologicznej, Acta Universitatis Lodzensis, Folia Archaeologica 28, 5–23.
 
100.
Wykaz zabytków archeologicznych 2015: Wykaz zabytków archeologicznych wpisanych do rejestru. Rejestr C – zabytki archeologiczne. https://wuozbialystok.bip.gov.... (dostęp: 07.05.2022).
 
101.
Zoll-Adamikowa H. 1975: Wczesnośredniowieczne cmentarzyska ciałopalne Słowian na terenie Polski. Cz. I. Źródła, Wrocław [Instytut Historii Kultury Materialnej PAN, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo PAN].
 
102.
Zoll-Adamikowa H. 1979: Wczesnośredniowieczne cmentarzyska ciałopalne Słowian na terenie Polski. Cz. II. Analiza. Wnioski, Wrocław [Instytut Historii Kultury Materialnej PAN, Zakład Narodowy im. Ossolińskich
 
ISSN:0043-5082
Journals System - logo
Scroll to top