DISCOVERIES
Grave of a Warrior of the Przeworsk Culture from Rzeszów-Zalesie (Contribution to the Research of the Przeworsk Culture in Eastern Lesser Poland)
1
Instytut Archeologii, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin, Polska
Submission date: 2025-09-02
Final revision date: 2025-09-13
Acceptance date: 2025-11-04
Online publication date: 2025-12-31
Publication date: 2026-05-12
Corresponding author
Wiadomości Archeologiczne 2025;LXXVI(76):162-176
KEYWORDS
TOPICS
ABSTRACT
In 1955, a burial of a warrior of the Przeworsk Culture was discovered in Rzeszów-Zalesie, which was hypothesised to have been covered by a barrow. It has been determined that in the collection of the Regional Museum in Rzeszów houses a greater number of objects related to this burial than were previously documented in published sources. The artefacts (Figs. 1 & 2) include four or five spurs of type Ginalski G1 and one of type F.1a or F.3b, a shield boss type Jahn 7a / Zieling C2, a shield handle of type Jahn 9 (the third variety according to Godłowski), a belt buckle of type Madyda-Legutko D.17, a damaged belt end fitting of type Raddatz J.II (type Madyda-Legutko III.5 or III.6), melted piece of a glass vessel, a combat knife, fragment of wire which may be a pin of a buckle and metal fitting of the belt edge. Furthermore, the presence of imprints from two objects was observed on the spike of one spur and on the rivet plate of the shield handle. The dating of the assemblage was determined to be phase C1b of the Roman Iron Age.
The unusual inventory of the grave has given rise to doubt as to whether it was excavated in its entirety. The same point is raised by the information about the barrow covering it. The latter, in a similar form in the territory of the Przeworsk Culture, are known as Siedlemin-type barrows (see Table I). However, it is probable that the grave was dug into an older barrow. The resemblance to barrows of the Carpathian Barrow Culture was also given due consideration.
The presence of multiple spurs in a single grave was analysed in the context of known cases from across Barbaricum. A total of twenty-three cases were documented in twenty cemeteries (see Fig. 3 & Table II; cf. List of Finds). It is hypothesised that the graves most likely to contain a pair of parade spurs, permanently attached to the footwear, and a pair of bow spurs, which could have been attached to any footwear, are of particular significance. Conversely, cases exhibiting two or more sets of universal spurs be indicative of a stratified hierarchy of buried warriors. It has been hypothesised that the warrior from Rzeszów-Zalesie may have been the commander of a lower-ranking alliance, concluded with the leaders of groups of people of the Przeworsk Culture fleeing from the Goths.
REFERENCES (74)
1.
Aleksiewicz M. 1958: Zarys osadnictwa w okresie lateńskim i rzymskim oraz wpływów kultury prowincjonalno-rzymskiej na ziemie województwa rzeszowskiego, „Rocznik Województwa Rzeszowskiego” I/1.
2.
Andrzejowski J. 1998: Nadkole 2. A Cemetery of the Przeworsk Culture in Eastern Poland, Monumenta Archaeologica Barbarica V, Kraków [Secesja].
3.
Bitner-Wróblewska A. 2008: (red.) Archeologiczne księgi inwentarzowe dawnego Prussia-Museum / Die archäologischen Inventarbücher aus dem ehemaligen Prussia-Museum / Археологические инвентарные книги бывшего музея «Пруссия», Aestiorum Hereditas I, Olsztyn [Pracownia Wydawnicza ElSet].
4.
Bochnak T. 2003: „Długie noże” w grobach kultury przeworskiej z młodszego okresu przedrzymskiego. – broń czy narzędzie?, MatArch. XXXIV, 5–18.
5.
Bulas J., Kotowicz P.N., Okońska M. 2019: A new Roman Period Burial Ground of the Przeworsk Culture from Pakoszówka (the Upper San River Basin), AAC LIV, 91–106.
6.
von Carnap-Bornheim C. 2002: Der Trachtschmuck, die Gürtel und das Gürtelzubehör (C 1 – C 61), [w:] J. Peška, J. Tejral (eds), Das germanische Königsgrab von Mušov in Mähren, tom 3, Römisch-Germanisches Zentralmuseum. Monographien 55/3, Mainz [JRGZM Dr. Rudolf Habelt], 189–305.
7.
von Carnap-Bornheim C. 2015: Między adaptacją a oporem? Uwagi o grobach „książęcych” z okresu wpływów rzymskich w Barbaricum, WA LXVI, 183–200.
8.
Czarnecka K. 1990: Struktura społeczna ludności kultury przeworskiej. Próba rekonstrukcji na podstawie źródeł archeologicznych i analiz antropologicznych z cmentarzysk, Warszawa [Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne].
9.
Czopek S. 1995: O pradziejach Rzeszowa raz jeszcze, [w:] M. Jarosińska (red.), Z przeszłości Rzeszowa, Materiały z konferencji naukowej w 640 lecie lokacji miasta zorganizowanej przez Muzeum Okręgowe w dniach 12–13.X.1994, Rzeszów [MITEL], 7–46.
10.
Czopek S. 1999: Pradzieje Polski południowo-wschodniej, Rzeszów [Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej].
12.
Dąbrowska T. 1997: Kamieńczyk. Ein Gräberfeld der Przeworsk-Kultur in Ostmasowien, Monumenta Archaeologica Barbarica III, Kraków [Secesja].
13.
Dąbrowski P. 2016: Próba interpretacji grobów wyposażonych w podwójne uzbrojenie na ziemiach polskich w młodszym okresie przedrzymskim i okresie wpływów rzymskich, PomAnt XXV, 89–122.
14.
Dzięgielewska M., Kulczyńska M. 2008: Ciebłowice Duże. Ein Gräberfeld der Przeworsk-Kultur im südwestlichen Masowien, Monumenta Archaeologica Barbarica XIV, Warszawa [FMAB / PMA].
15.
Ginalski J. 1991: Ostrogi kabłąkowe kultury przeworskiej. Klasyfikacja typologiczna, PArch. 38, 53–84.
16.
Gładysz-Juścińska M., Kokowski A., Niezabitowska-Wiśniewska B. 2021: Corpus der römischen Funde im europäischen Barbaricum. Polen 4: Lublinerland, Kraków [PAU / IA UMCS / IA UJ / WA UW].
17.
Godłowski K. 1977: Materiały do poznania kultury przeworskiej na Górnym Śląsku (część II), MSiW IV, 7–237.
18.
Godłowski K. 1994: Die Chronologie der germanischen Waffengräber in der jüngeren und späten Kaiserzeit, [w:] C. von Carnap-Bornheim (red.), Beiträge zu römischer und barbarischer Bewaffnung in den ersten vier nachchristlichen Jahrhunderten, Lublin-Marburg [Wyd. UMCS], 169–178.
19.
Gruszczyńska A. 1994: Okres wpływów rzymskich, cywilizacja żelaza, [w:] S. Czopek et alii (oprac.), Rzeszów – odkopana przeszłość, Rzeszów [Muzeum Okręgowe w Rzeszowie], 19–20.
20.
Ilkjær J. 1990: Illerup Ådal 1. Die Lanzen und Speere. Textband, Jutland Archaeological Society Publications XXV:1, Højbjerg [Jysk Arkæologisk Selskab].
21.
Ilkjær J. 1993: Illerup Ådal 3. Die Gürtel. Bestandteile und Zubehör. Textband, Jutland Archaeological Society Publications XXV:3, Højbjerg [Jysk Arkæologisk Selskab].
22.
Ilkjær J. 2001: Illerup Ådal 9. Die Schilde. Textband, Jutland Archaeological Society Publications XXV:9, Højbjerg [Jysk Arkæologisk Selskab].
23.
Ilkjær J. 2007: Illerup Ådal. Czarodziejskie zwierciadło archeologii (tłum. A. Kokowski), Warszawa [TRIO].
24.
Jakubczyk I. 2018: Corpus der römischen Funde im europäischen Barbaricum. Polen 3: Mittelpolen, Kraków [PAU / UW / UJ].
26.
Jarosz-Wilkołazka A., Kokowski A., Rysiak A. 2024: In a narcotic trance, or stimulants in Germanic communities of the Roman period, PZ 100/2, 631–667.
27.
Kaczanowski P., Madyda-Legutko R. 1986: Stan i potrzeby badań nad młodszym okresem przedrzymskim i okresem rzymskim w Małopolsce, [w:] K. Godłowski, R. Madyda-Legutko (red.), Stan i potrzeby badań nad młodszym okresem przedrzymskim i okresem wpływów rzymskich w Polsce. Materiały z konferencji, Kraków, 14–16 listopad 1984, Kraków [IA UJ], 89–119.
28.
Karpińska A. 1926: Kurhany z okresu rzymskiego w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem typu siedlemińskiego, Poznań [Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk].
29.
Kóčka W. 1948: Grób ciałopalny ze starszego okresu rzymskiego w Żerkowie, w pow. jarocińskim, WA XVI (1939), 170–177.
30.
Kobal’ I.V. 1997: Kultura przeworska na Ukrainie Zakarpackiej, WA LIII/2 (1993–1994), 31–56.
31.
Kokowski A. 1988: Zagadnienie interpretacji kulturowej materiałów z młodszego okresu rzymskiego typu Łukawica, APolski XXXIII/1, 165–191.
32.
Kokowski A. 1999: Strefy kulturowe w młodszym okresie przedrzymskim i w okresie rzymskim na łuku Karpat. Część I – od młodszego okresu przedrzymskiego do młodszego okresu rzymskiego, [w:] S. Czopek, A. Kokowski (red.), Na granicach antycznego świata. Sytuacja kulturowa w południowo-wschodniej Polsce i regionach sąsiednich w młodszym okresie przedrzymskim i w okresie rzymskim, Rzeszów [Muzeum Okręgowe w Rzeszowie], 25–44.
33.
Kokowski A. 2001: Ramy chronologiczne kultury przeworskiej w południowo-wschodniej Polsce, WA LIV (1995–1998), 109–128.
34.
Kokowski A. 2003a: Vandalen – Lugier – Przeworsk-Kultur, [w:] A. Kokowski, Ch. Leiber (red.), Die Vandalen. Die Könige, die Eliten, die Krieger, die Handwerker, Nordstemmen [Trigena], 39–48.
35.
Kokowski A. 2003b: Rzeszów-Zalesie, Ldkr. Rzeszów, Woi. podkarpackie, [w:] A. Kokowski, Ch. Leiber (red.), Die Vandalen. Die Könige, die Eliten, die Krieger, die Handwerker, Nordstemmen [Trigena], 438–439.
36.
Kokowski A. 2004a: Wandalowie – Lugiowie – kultura przeworska, [w:] J. Andrzejowski, A. Kokowski, Ch. Leiber (red.), Wandalowie – strażnicy bursztynowego szlaku. Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie, 8 marca – 16 czerwca 2004. Katalog wystawy, Lublin-Warszawa [Wyd. UMCS], 3–10.
37.
Kokowski A. 2004b: Rzeszów-Zalesie, pow. rzeszowski, woj. podkarpackie, [w:] J. Andrzejowski, A. Kokowski, Ch. Leiber (red.), Wandalowie – strażnicy bursztynowego szlaku. Paostwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie, 8 marca – 16 czerwca 2004. Katalog wystawy, Lublin-Warszawa [Wyd. UMCS], 287.
38.
Kokowski A. 2005a: Dwie „bitwy” o Kotlinę Hrubieszowską u schyłku starożytności. Wykłady Inauguracyjny, 14 października 2005, Zamość [Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna w Zamościu].
39.
Kokowski A. 2005b: Kotlina Sandomierska w młodszym okresie przedrzymskim i w okresie rzymskim. Wprowadzenie do dyskusji nad stanem i perspektywami badań, [w:] Kuraś M. (red.), Archeologia Kotliny Sandomierskiej, Rocznik Muzeum w Stalowej Woli 4 (numer monograficzny), Stalowa Wola, 423–434.
40.
Kokowski A. 2005c: O wandalskim wojowniku, który mógł być księciem, [w:] Archeologia Ziemi Sandomierskiej, ZOW 60/1–4, 109–114.
41.
Kokowski A. 2007: А. Коковський, Дві битви за Грубешівську Котловину на схилку старожитності, „Археологічні дослідження Львівського Університету” 10, 60–91.
42.
Kokowski A. 2009: Kontinuität und Diskontinuität der Besiedlung in der jüngeren vorrömischen Eisenzeit und in der römischen Kaiserzeit am Beispiel des Hrubieszów-Beckens, „Přehled výzkumů” 50, 181–212.
43.
Kokowski A. 2019: „Erstes Ende” der Przeworsk-Kultur im Lublinerland, AAC LIV, 129–158.
44.
Kokowski A. 2025: Radawa. Nieznane materiały z cmentarzyska kultury przeworskiej, [w:] T. Bochnak, K. Trybała (red.), Pasja i działanie. Studia Silvestro Czopek diem natalem quintum et sexagesimum celebranti oblata, Rzeszów, 349–373.
45.
Kokowski A. et alii 2023: A. Kokowski, R. Kraszczuk, J. Kuna, J. Łoś, K. Myzgin, J. Pietruczuk, J. Rola, J. Szałkowska-Łoś, M. Zawadzki, Krajna (mit Randgebiet – von der Brda bis zur Weichsel), CRFB Polen 6, Kraków [PAU / IA UMCS / UJ / WA UW].
46.
Kokowski A., Ścibior J. 1990: Tombe princière de Sandomierz-Krakówka, période romaine précoce, InvArch. LXIII.
47.
Kontny B. 2004: J. Andrzejowski, A. Kokowski, Ch. Leiber (red.), Wandalowie – strażnicy bursztynowego szlaku. Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie, 8 marca – 16 czerwca 2004. Katalog wystawy, Lublin-Warszawa [Wyd. UMCS], 143–161.
48.
Kontny B. 2019: Archeologia wojny. Studia nad uzbrojeniem barbarzyńskiej Europy okresów wpływów rzymskich i wędrówek ludów, Oświęcim [Napoleon V].
49.
Kontny B. 2025: The West Balt Circle Riders. Spurs and their Role in the Bogaczewo and Sudovian Cultures, Warsaw Studies in Archaeology 9, Turnhout [Brepols].
50.
Kotigoroško V.G. 1979: В.Г. Котигорошко, Курган первой половины III в. н.є. у с. Братове, SovArh. 1979/2, 153–163.
51.
Lasota-Kuś, A., Stempniak-Kusy S. 2019: Cemetery in Ostrów, site 21 as the Exemple of multidirectional Contacts of the Przeworsk Culture – People living in the Central Part of the San River Basin in the Early and Younger Roman Periode, AAC LIV, 77–90.
52.
Laux F. 1993: Überlegungen zu den germanischen Fürstengräbern bei Marwedel, Gde. Hitzacker, Kr. Lüchow-Dannenberg, BerRGK 73 (1992), 315–376.
53.
Leube A. 1975: Die römische Kaiserzeit im Oder-Spree-Gebiet, Veröffentlichungen des Museums für Ur- und Frühgeschichte Potsdam 9, Berlin [Deutscher Verlag der Wissenschaften].
54.
Madyda-Legutko R. 1987: Die Gürtelschnallen der Römischen Kaiserzeit und der frühen Völkerwanderungszeit im mitteleuropäischen Barbaricum, B.A.R. Int. Series 360, Oxford (1986) [BAR Publishing].
55.
Madyda-Legutko R. 2011: Studia nad zróżnicowaniem metalowych części pasów w kulturze przeworskiej. Okucia końca pasa, Kraków [Towarzystwo Wydawnicze „Historia Iagellonica”].
56.
Madyda-Legutko R., Rodzińska-Nowak J., Zagórska-Telega J. 2011a: Opatów Fpl. 1. Ein Gräberfeld der Przeworsk-Kultur im nordwestlichen Kleinpolen. Katalog, Monumenta Archaeologica Barbarica XV/1, Warszawa-Kraków [FMAB / IA UJ / PMA].
57.
Madyda-Legutko R., Rodzińska-Nowak J., Zagórska-Telega J. 2011: Opatów Fpl. 1. Ein Gräberfeld der Przeworsk-Kultur im nordwestlichen Kleinpolen. Tafeln, Monumenta Archaeologica Barbarica XV/2, Warszawa-Kraków [FMAB / IA UJ / PMA].
58.
Niezabitowska-Wiśniewska B. 2018: Cmentarzysko kultury przeworskiej, [w:] B. Niezabitowska-Wiśniewska (red.), Puławy-Włostowice. Wielokulturowe stanowisko z zachodniej Lubelszczyzny, Lublin [IA UMCS], 409–571.
59.
Peška J. 2002: Das Grab, [w:] J. Peška, J. Tejral, Das germanische Königsgrab von Mušov in Mähren. Teil 1, RGZM Monographien 55/1, Mainz [RGZM / Dr. Rudolf Habelt], 3–71.
60.
Peška J., Tejral J. 2002: Gesamtinterpretation des Königsgrabes von Mušov, [w:] J. Peška, J. Tejral, Das germanische Königsgrab von Mušov in Mähren. Teil 2, RGZM Monographien 55/2, Mainz [RGZM / Dr. Rudolf Habelt], 501–513.
61.
Raddatz K. 1957: Der Thorsberger Moorfund. Gürtelteile und Körperschmuck, Offa-Bücher 13, Neumünster [Karl Wachholtz].
62.
Schultze E. 1991: Waffenteile als Grabbeigaben in der römischen Kaiserzeit, [w:] F. Horst, H. Keiling (red.), Bestattungswesen und Totenkult in ur- und frühgeschichtlicher Zeit. Beiträge zu Grabbrauch, Bestattungssitten, Beigabenausstattung und Totenkult, Berlin [Akademie-Verlag], 177–186.
63.
Schultze E. 1992: Zu den Grab und Bestattungssitten in Mitteleuropa während der ersten Jahrhunderte n.Chr., PZ 67, 201–219.
64.
Siciński W. 2019: Kolonia Rychłocice stanowisko 1, województwo łódzkie. Cmentarzysko od epoki brązu po okres wędrówek ludów, Wydawnictwo Fundacji Badań Archeologicznych Imienia Profesora Konrada Jażdżewskiego 27, Łódź [FBAPKJ / MAE].
65.
Stawiarska T. 1999: Naczynia szklane okresu rzymskiego z terenu Polski, Warszawa [IAiE PAN].
66.
Tejral J. 2002: Die Sporen (B 1 – B 17), [w:] J. Peška, J. Tejral, Das germanische Königsgrab von Mušov in Mähren. Teil 1, RGZM Monographien 55/1, Mainz [RGZM / Dr. Rudolf Habelt], 141–188.
67.
Tyszler L. 2016: Pies pogrzebany, czyli w sprawie pochówków kurhanowych z zespołu osadniczego kultury przeworskiej z okresu rzymskiego w Przywozie, [w:] A. Michałowski, M. Teska, M. Żółkiewski (red.), Viator per devia scientiae itinera. Studia nad problematyką okresów przedrzymskiego, rzymskiego, wędrówek ludów i wczesnego średniowiecza, Seria Archeologiczna 53, Poznań [WN UAM], 183–198.
68.
Vakulenko L.V., Smiško M.Û. 1986: Л.В. Вакуленко, М.Ю. Смишко, Культура карпатских курганов, [w:] В.Д. Баран (red.), Археология Украинской ССР 3: Раннеславянский и древнерусский период, Киев [Наукова думка], 113–127.
69.
Wielowiejski J. 1960: Przemiany gospodarczo-społeczne u ludności południowej Polski w okresie późnolateńskim i rzymskim, MS VI, 5–426.
70.
Wilkoński L. 1938: Grób ciałopalny z okresu wczesnorzymskiego z Krakówki pod Sandomierzem, WA XV, 106–125.
71.
Woźniak M. 2023: Kleszewo. Cmentarzysko kultury przeworskiej i wielbarskiej na północnym Mazowszu. Część 2: Analiza, Monumenta Archaeologica Barbarica. Series Gemina X/2, Pruszków-Warszawa [MSHM / FMAB / WA UW].
72.
Zieling N. 1989: Studien zu germanischen Schilden der Spätlatène- und der römischen Kaiserzeit im freien Germanien I–III, B.A.R. Int. Series 505, Oxford [BAR Publishing].
73.
Zielonka B. 1953: Cmentarzysko z okres rzymskiego w Lachmirowicach w pow. inowrocławskim, PArch. IX/2–3 (1951–1952), 353–386.
74.
Ziemlińska-Odojowa W. 1999: Niedanowo. Ein Gräberfeld der Przeworsk- und Wielbark-Kultur in Nordmasowien, Monumenta Archaeologica Barbarica VII, Kraków [Secesja].
| ISSN: | 0043-5082 |
We process personal data collected when visiting the website. The function of obtaining information about users and their behavior is carried out by voluntarily entered information in forms and saving cookies in end devices. Data, including cookies, are used to provide services, improve the user experience and to analyze the traffic in accordance with the Privacy policy. Data are also collected and processed by Google Analytics tool (more).
You can change cookies settings in your browser. Restricted use of cookies in the browser configuration may affect some functionalities of the website.
You can change cookies settings in your browser. Restricted use of cookies in the browser configuration may affect some functionalities of the website.
