DYSKUSJE
Etyka i estetyka w dyskusji naukowej
Więcej
Ukryj
Data nadesłania: 04-08-2025
Data ostatniej rewizji: 02-09-2025
Data akceptacji: 09-10-2025
Data publikacji online: 31-12-2025
Data publikacji: 12-05-2026
Wiadomości Archeologiczne 2025;LXXVI(76):177-186
STRESZCZENIE
Autorzy tekstu, z którym polemizuję wykorzystali do swoich badań materiały antropologiczne z moich wykopalisk w Masłomęczu, pow. hrubieszowski. Uczynili to bez mojej wiedzy, ale również bez rozpoznania znaczenia tych materiałów dla studiów nad dziejami Gotów. Ponieważ nie dysponowali dokumentacją wykopaliskową, to popełnili kardynalne błędy w identyfikacji poszczególnych grobów. Część materiału antropologicznego, który mieliby badać, budzi jeszcze inną wątpliwość – znajdował się on (i nadal znajduje) w niedostępnych dla nich zbiorach Instytutu Archeologii UMCS w Lublinie, w związku z tym postawiłem dwa pytania: w jaki sposób weszli w jego posiadanie, bądź jaki materiał badali w rzeczywistości?
Historyczna interpretacja otrzymanych przez Autorów wyników świadczy o zupełnej nieznajomości literatury naukowej na temat badań w Masłomęczu, również tych antropologicznych; i Gotów w ogóle. Zaproponowali rozstrzygnięcia chronologiczne na niespotykanym poziomie uogólnień, pomimo, iż wykonali serię badań 14C, których jednak nie potrafili wykorzystać.
W tymże tekście zarzucili mi m.in. utrudnianie dostępu do wydobytych materiałów – co jest nieprawdą. Napisali, że korzystali z repozytorium, w którym zafałszowałem dane – w rzeczywistości korzystali z depozytu materiału kostnego bez dokumentacji, który nie jest repozytorium. Przypisali mi opinie których nigdy nie wypowiedziałem – ich zdaniem podważam wyniki badań pracowni radiowęglowej, co nigdy nie miało miejsca. Przypisują mi tezy, jakich nigdy nie sformułowałem – m.in. o ścisłym powiązaniu zasięgu kultury archeologicznej z etnosem (teza Gustafa Kossinny); od czego się radykalnie odcinam. Sformułowaną przeze mnie tezę o powrocie grup gockich do Kotliny Hrubieszowskiej w późnej starożytności przypisali sobie, twierdząc, że się z nią nie zgadzam. Napisali, że kwestionuję wiedzę dziedzinową antropologów, przyrodników, językoznawców – kiedy ja krytykuję ich ustalenia „pozadziedzinowe”, dotyczące interpretacji historycznej wyników tych badań. Twierdzą, że nie widzę problemów natury biologicznej, jakie starają się rozwiązać – nie dyskutowałem z problemami natury biologicznej, ale z ich interpretacją historyczną. Napisali w końcu, że od samego początku zaproponowali mi współpracę, co nie miało miejsca. Natomiast na moją propozycję pełnej otwartości dla sprostowania poczynionych przez nich błędów – nie doczekałem się reakcji.
To tylko wybór najbardziej jaskrawych przeinaczeń, żeby nie powiedzieć – przekłamań, zawartych w krytykowanym tekście. Wieńczą go natomiast patetyczne odniesienia do etosu naukowca i etyki badań naukowych.
REFERENCJE (16)
1.
Baca M., Golubinski M., Kokowski A., Molak M., Popović D., Speidel L., Schiffels S. (w druku): Cosmopolitanism in Late Iron Age Gothic communities – Archaeogenomic evidence from the Masłomęcz group. „Genome Biology”.
2.
Blume E. 1912: Die germanischen Stämme und Kulturen zwischen Oder und Passarge zur römischen Kaiserzei. I Teil: Text, Mannus-Bibliothek 8, Würzburg [von Kurt Kabitzsch].
3.
Gąsiorowski A., Kozak-Zychman W. 1988: Ludzkie szczątki kostne z grobów nr II, IV, V i VI na stanowisku 25 w Moroczynie, woj. Zamość, SprArch. XXXIX (1987), 309–319.
4.
Handschuh L. et alii 2024: L. Handschuh, M. Marcinkowska-Swojak, I. Stolarek, H. Kóčka-Krenz, A. Michałowski, M. Figlerowicz, W poszukiwaniu prawdy o Gotach. Komentarz do artykułów Andrzeja Kokowskiego Gothic migrations: In search of the truth (Praehistorische Zeitschrift 2022, 97, 313–323) oraz A to Goci właśnie… (materiały powstałe w ramach konferencji zatytułowanej: Kultura wielbarska. Procesy przemian i kontakty zewnętrzne), [in:] A. Michałowski, M. Piotrowska, M. Olędzki (red.), Kultura wielbarska. Procesy przemian i kontakty zewnętrzne, tom II, Poznań [Wydawnictwo Nauka i Innowacja], 368–387.
5.
Kokowski A. 1992: Das Problem der Wiederöffnung der Gräber in den Friedhöfen der Masłomęcz-Gruppe (aus den Studien über die Kulturveränderungen bei den Goten während ihrer Wanderung), [w:] E. Straume, E. Skar (red.), Peregrinatio Gothica III. Fredrikstad, Norway, 1991, Universitetets Oldsaksamlings Skrifter, Ny rekke 14, Oslo [Universitetets Oldsaksamling], 115–132.
6.
Kokowski A. 1995: Grupa masłomęcka. Z badań nad przemianami kultury Gotów w młodszym okresie rzymskim, Lublin [Wydawnictwo UMCS].
7.
Kokowski A. 2009: Kontinuität und Diskontinuität der Besiedlung in der jüngeren vorrömischen Eisenzeit und in der römischen Kaiserzeit am Beispiel des Hrubieszów-Beckens, „Přehled výzkumů” 50, 181–212.
8.
Kokowski A. 2022: Gothic migrations: In search of the truth, PZ 97/1, 313–323.
9.
Kokowski A. 2024: A to Goci właśnie…, [w:] A. Michałowski, M. Piotrowska, M. Olędzki (red.), Kultura wielbarska. Procesy przemian i kontakty zewnętrzne, tom II, Poznań [Wydawnictwo Nauka i Innowacja], 341–367.
10.
Kokowski A., Mazurek W. 1988: Stanowisko wielokulturowe nr 25 w Moroczynie, gm. Hrubieszów, woj. Zamość, SprArch. XXXIX (1987), 261–307.
11.
Kossinna G. 1911: Die Herkunft der Germanen. Zur Methode der Siedlungsarchäologie, Mannus-Bibliothek 6, Würzburg [Kurt Kabitzsch].
12.
Kozak-Zychman W. 1985: Stand der Forschungen über das anthropologische Material der Czerniachów-Kultur in Polen, [w:] A. Kokowski (red.), Memoires Archeologiques, Lublin [UMCS], 129–136.
13.
Michałowski A. 2021: Barrows in the Skirts of the Forest: Excavation of a Wielbark culture cemetery at Mirosław 37, Ujście commune, Piła district, Greater Poland Voivodship, [w:] M. Ignaczak, P. Makarowicz, A. Michałowski, A. Skowronek, J. Wierzbicki (red.), Treasures of Time. Research of the Faculty of Archaeology of Adam Mickiewicz University in Poznań, Poznań [Faculty of Archaeology UAM], 339–353.
14.
Stolarek I. et alii 2019: I. Stolarek, L. Handschuh, A. Juras, W. Nowaczewska, H. Kóčka-Krenz, A. Michalowski, J. Piontek, P. Kozlowski, M. Figlerowicz, Goth migration induced changes in the matrilineal genetic structure of the central-east European population, „Scientific Reports” 9 (6737) (
https://doi.org/10.1038/s41598...).
15.
Stolarek I. et alii 2023: I. Stolarek, M. Zenczak, L. Handschuh, A. Juras, M. Marcinkowska‑Swojak, A. Spinek, A. Dębski, M. Matla, H. Kóčka‑Krenz, J. Piontek, Polish Archaeogenomics Consortium Team, M. Figlerowicz, Genetic history of East‑Central Europe in the first millennium CE, „Genome Biology” 24 (173) (
https://doi.org/10.1186/s13059...).
16.
Szczurowski J. et alii 2018: J. Szczurowski, M. Krzyżanowska, P. Dąbrowski, B. Kwiatkowska, Kondycja biologiczna ludności pochowanej na cmentarzysku w Masłomęczu (II–IV w. n.e. – stan. 15), [w:] B. Niezabitowska-Wiśniewska et alii (red.), Studia Barbarica. Profesorowi Andrzejowi Kokowskiemu w 65. rocznicę urodzin, tom I, Lublin [IA UMCS], 222–235.